Babürşahlar Devleti'nin 200 Kırılma Noktası

1398

Timur'un Hindistan Seferi

Timur Delhi'ye kadar ilerleyerek Kuzey Hindistan üzerinde yıkıcı bir etki bıraktı.

Daha sonra Babürlü hanedanının meşruiyetinde kullanılacak Timurlu mirasın Hint bağlantısı oluştu.

1405

Timur'un Ölümü

Timur'un ölümünden sonra mirası farklı kollara ayrıldı.

Babürlülerin dayandığı Timurlu hanedan zemini parçalı ama saygın bir miras bıraktı.

15. yüzyıl başları

Timurlu Dünyada Hanedan Rekabeti

Maveraünnehir ve Horasan çevresinde Timurlu prenslikleri birbirleriyle mücadele etti.

Babür'ün doğacağı siyasî çevre istikrarsız ama yüksek hanedan iddiasına sahipti.

1420'ler

Semerkant'ın Timurlu Prestiji

Semerkant Timurlu meşruiyetinin ana sembollerinden biri olarak kaldı.

Babür ileride bu şehri ele geçirmeyi stratejik hedef sayacaktı.

1447

Şahruh'un Ölümü

Timurlu merkezî gücü zayıfladı.

Hanedan içi dağılma, sonraki kuşakların taht mücadelelerini sertleştirdi.

1451

Ebu Said Dönemi

Timurlu dünyada yeniden toparlanma denemeleri görüldü.

Babür'ün atalarının siyasî çevresi bu mücadelelerden etkilendi.

1450'ler

Fergana ve Maveraünnehir'de Hanedan Ağları

Timurlu prenslikleri bölgesel merkezler etrafında şekillendi.

Babür'ün doğacağı Fergana bu ağın önemli parçalarından biri oldu.

1453

Timurlu Kültürel Mirasın Güçlenmesi

İranî ve Türk saray kültürü Timurlu çevrelerde olgunlaştı.

Babürlü saray kültürü ileride bu mirası Hindistan'a taşıyacaktı.

1460'lar

Özbek Baskısının Artışı

Şeybani Özbekleri Maveraünnehir'de yükselmeye başladı.

Timurlu prensler için Orta Asya'da tutunmak giderek zorlaştı.

1469

Ebu Said'in Ölümü

Timurlu siyasal bütünlüğü yeniden sarsıldı.

Babür kuşağının miras alacağı dünya daha da parçalı hale geldi.

1470'ler

Fergana'da Timurlu İktidarının Yerelleşmesi

Bölgesel hanedan kolları daha bağımsız hareket etti.

Babür'ün erken siyasî mücadelesi yerel hanedan zemini üzerinde şekillenecekti.

1483

Babür'ün Doğumu

Zahirüddin Muhammed Babür Fergana'da doğdu.

Babürlü hanedanının kurucu figürü sahneye çıktı.

1483

Babür'ün Soy Meşruiyeti

Babür hem Timur'a hem anne tarafından Cengiz soyuna bağlandı.

Hanedanın askerî ve sembolik meşruiyeti güç kazandı.

1480'ler

Timurlu Saray Eğitimi

Babür klasik Timurlu prens eğitimi, şiir ve siyaset kültürü içinde yetişti.

Kurucu hükümdarın askerî olduğu kadar edebî kimliği de oluştu.

1494

Ömer Şeyh Mirza'nın Ölümü

Babür'ün babası ölünce genç yaşta Fergana tahtı Babür'e geçti.

Babür erken yaşta iktidar ve mücadele dünyasına girdi.

1494

Babür'ün İlk Taht Deneyimi

Henüz genç yaşta beyler ve rakip akrabalarla uğraşmak zorunda kaldı.

Babürlü kurucu siyasetinin sert gerçekliği erken başladı.

1497

Semerkant'ın İlk Kez Ele Geçirilmesi

Babür kısa süreliğine Timurlu prestij merkezi Semerkant'ı aldı.

Kurucu hükümdarın büyük hedefi görünür hale geldi.

1498

Fergana'nın Kaybı

Semerkant uğruna Fergana üzerindeki denetim sarsıldı.

Babür erken dönemde kazanım ve kaybı aynı anda yaşadı.

1499

Özbek Baskısının Şiddetlenmesi

Muhammed Şeybani Han Babür'ün Orta Asya'daki tutunmasını zorlaştırdı.

Babür'ün gelecekte Hindistan'a yönelmesinin jeopolitik nedeni güçlendi.

1500

Semerkant'ın Kaybedilmesi

Babür Semerkant'ı elde tutamadı.

Orta Asya'da kalıcı Timurlu restorasyonu umudu zayıfladı.

1501

Şeybani Han'ın Üstünlüğü

Özbekler bölgede baskın güç haline geldi.

Babür için Maveraünnehir'de siyasal alan daraldı.

1502

Babür'ün Yeniden Güç Toplama Çabası

Babür çevre destekleriyle yeniden toparlanmaya çalıştı.

Kurucu liderin dayanıklılığı sonraki başarının temel unsuru oldu.

1503

Orta Asya'da Tutunma Krizi

Babür ardı ardına darbeler aldı.

Timurlu mirası tek başına iktidar garantisi olmaktan çıktı.

1504

Kabil'in Ele Geçirilmesi

Babür Kabil'i alarak yeni bir güç merkezi kurdu.

Babürlü devletin fiilî kuruluş zemini Afganistan'da oluştu.

1504

Kabil Merkezli Yeni Başlangıç

Babür Orta Asya'dan çok Afganistan-Hindistan eksenine yaklaşmaya başladı.

Hanedanın yönü Maveraünnehir'den Hint alt kıtasına kaydı.

1505

Hindistan'a İlk Bakış

Babür kuzeybatı Hindistan'a yönelik ilk keşif ve akınlarını yaptı.

Gelecekteki fetih stratejisinin ilk işaretleri belirdi.

1506

Timurlu ve Safevî Dünyalarla Temas

Babür komşu güçlerle ilişkilerini yeniden kurdu.

Kabil'i korumak için diplomasi ve ittifak arayışı önem kazandı.

1507

Padişah" İddiasının Güçlenmesi

Babür hanedan statüsünü yükselten bir hükümdarlık dili kullanmaya başladı.

Kurucu figür sıradan bölgesel bey olmaktan çıktı.

1508

Kabil Çevresinde İstikrar Arayışı

Babür yerel aşiretler ve ileri gelenlerle düzen kurmaya çalıştı.

Babürlü yönetimin ilk idarî pratikleri şekillendi.

1509

Hindukuş Geçitlerinin Denetimi

Dağ geçitleri üzerinde denetim siyaseti önem kazandı.

Hindistan seferleri için lojistik zemin güçlendi.

1510

Merv Savaşı ve Şeybani'nin Ölümü

Safevîlerin Şeybani Han'ı yenmesi Babür için yeni fırsat doğurdu.

Orta Asya'ya dönüş ümidi kısa süreliğine canlandı.

1511

Semerkant'ın Yeniden Alınması

Babür Safevî desteğiyle Semerkant'a girdi.

Timurlu merkezine dönüş rüyası tekrar canlandı.

1512

Ghujduvan Yenilgisi ve Geri Çekilme

Babür Orta Asya'da kalıcı olamadı ve çekildi.

Semerkant hedefinin fiilen sona ermesi Hindistan yönelişini kesinleştirdi.

1513

Kabil'e Dönüş

Babür yeniden Afgan merkezli siyasete odaklandı.

Devletin gerçek güç tabanı Kabil oldu.

1514

Kuzey Hindistan Gözlemlerinin Artması

Babür Pencap ve Hindistan siyasetini daha yakından izledi.

Delhi Sultanlığına karşı sefer düşüncesi olgunlaştı.

1515

Pencap'a Yönelik Strateji

Sınır bölgelerindeki yerel destekler araştırıldı.

Babürlü fetihleri yalnız saldırı değil siyasî bağlantı hazırlığına da dayandı.

1516

Lodi Hanedanının Zayıflaması

Delhi Sultanlığı içinde iç çekişmeler arttı.

Babür için Hindistan'da fırsat penceresi açıldı.

1517

İbrahim Lodi'nin Tahta Çıkışı

Yeni sultan birçok Afgan ileri gelenle gerilim yaşadı.

Babür'ün Hindistan müdahalesi için iç davet zemini güçlendi.

1518

Pencap Üzerine Baskının Artması

Babür sınır bölgelerine yönelik etkisini artırdı.

Delhi'nin kuzeybatı savunması zayıflamaya başladı.

1519

İlk Ciddi İndus Geçişleri

Babür seferlerinde Hindistan coğrafyasını daha yakından tanıdı.

Fetih artık uzak bir ihtimal değil somut hazırlık haline geldi.

1520

Bajaur ve Bhera Seferleri

Babür kuzeybatıdaki bazı merkezlerde otorite kurdu.

Hindistan'a açılan kapı fiilen zorlandı.

1521

Sialkot ve Çevresi Üzerinde Baskı

Babür'ün Pencap üzerindeki etkisi arttı.

Delhi Sultanlığı sınır bölgelerinde savunmaya çekildi.

1522

Kandahar'ın Alınması

Babür Kandahar'ı denetimine kattı.

Kabil ile batı arasındaki stratejik hat güvenceye alındı.

1523

Davet ve Fırsatlar

Lodi karşıtları Babür ile temaslarını artırdı.

İç bölünmeler dış fethin önünü açtı.

1524

Lahor'a İlk Giriş

Babür Pencap'ta etkisini güçlü biçimde hissettirdi.

Delhi üzerine yürüyüşün önü daha da açıldı.

1525

Büyük Hindistan Seferinin Başlaması

Babür kesin fetih amacıyla Kabil'den hareket etti.

Babürlü Devleti'nin gerçek kuruluş hamlesi başladı.

1526

Birinci Panipat Savaşı

Babür, İbrahim Lodi'yi topçu ve düzenli savaş taktiğiyle yendi.

Delhi Sultanlığı çökerken Babürlü hakimiyeti kuruldu.

1526

Delhi ve Agra'nın Ele Geçirilmesi

Babür Kuzey Hindistan'ın ana merkezlerini denetim altına aldı.

Hanedan göçebe-prenslikten imparatorluğa geçti.

1526

Ateşli Silahların Üstünlüğü

Panipat'ta top ve tüfekli savaş düzeni belirleyici oldu.

Babürlü askeri üstünlüğünün teknik temeli ortaya çıktı.

1526

Ganimet ve Meşruiyet Dağılımı

Babür fetih sonrası asker ve beyler arasındaki sadakati pekiştirdi.

Yeni devletin ilk koalisyonu kuruldu.

1527

Hanua Savaşı

Babür Rana Sanga önderliğindeki Rajput ittifakını yendi.

Babürlü hakimiyeti yalnız Afganlara karşı değil Rajput güçlerine karşı da pekişti.

1527

Gazi Söylemi ve Moral Siyaset

Babür savaş öncesi dinsel ve askerî dili birlikte kullandı.

Fetih ideolojisi sadakat sağlamada araç haline geldi.

1528

Chanderi'nin Alınması

Rajput direnci önemli bir merkezde kırıldı.

Kuzey Hindistan'da Babürlü nüfuzu genişledi.

1529

Ghaghra Savaşı

Babür Afgan güçlerini ve doğudaki rakipleri yendi.

Ganj havzasında Babürlü hakimiyeti sağlamlaştı.

1530

Babür'ün Ölümü

Kurucu hükümdar Agra'da öldü.

Yeni kurulan imparatorluk erken bir halefiyet sınavıyla karşılaştı.

1530

Hümayun'un Tahta Çıkışı

Babür'ün oğlu Hümayun hükümdar oldu.

Hanedan devam etti ama devlet henüz kırılgandı.

1530

Babürname Mirası

Babür'ün hatıraları hanedanın zihniyet dünyasını yansıtan büyük eser olarak kaldı.

Kurucu kimlik askerî başarı kadar kültürel prestij de kazandı.

1531

Kardeşlerle Güç Paylaşımı Sorunu

Kamran, Askari ve Hindal ile ilişkiler siyaseti zorlaştırdı.

Babürlülerin kronik ardıllık ve hanedan rekabeti erken ortaya çıktı.

1532

Doğu Afgan Direncinin Sürmesi

Afgan unsurlar yeni rejime boyun eğmedi.

Hümayun döneminin istikrarsızlığı derinleşti.

1533

Hümayun'un İmparatorluğu Toparlama Çabası

Yeni hükümdar farklı cephelerde otorite kurmaya çalıştı.

Devletin kurumsal yapısı hâlâ oturmamıştı.

1534

Gujarat ve Batı Siyaseti

Hümayun batıdaki güçlü sultanlıklara yönelmek zorunda kaldı.

Babürlülerin çok cepheli savaş sorunu belirginleşti.

1535

Gujarat Seferi Başarısı

Hümayun Gujarat'ta geçici üstünlük kurdu.

Ancak kazanımlar kalıcı idareye dönüşemedi.

1536

Sher Khan'ın Yükselişi

Doğuda Sher Khan Sur giderek güçlendi.

Babürlüler için asıl tehdit Afgan cephesinde ortaya çıktı.

1537

Chunar Kuşatması

Hümayun doğu rakiplerini bastırmaya çalıştı.

Zaman kaybı Sher Khan'a büyüme fırsatı verdi.

1538

Bengal Seferi

Hümayun Bengal'e ilerledi.

Aşırı yayılma ve lojistik sorunlar merkezi zayıflattı.

1539

Chausa Savaşı

Sher Shah Suri, Hümayun'u ağır yenilgiye uğrattı.

Babürlü iktidarı ciddi sarsıntı geçirdi.

1540

Kannauj / Bilgram Yenilgisi

Hümayun yeniden yenildi ve Hindistan'dan çekildi.

Babürlü Devleti fiilen yıkıldı, sürgün dönemi başladı.

1540

Sur Hanedanının Kuruluşu

Sher Shah Suri Delhi tahtını aldı.

Babürlüler geçici olarak imparatorluğu kaybetti.

1541

Hümayun'un Sürgün Yılları

Hümayun Sind, İran ve çevrede destek aradı.

Hanedanın hayatta kalması dış destekle mümkün hale geldi.

1542

Ekber'in Doğumu

Hümayun'un oğlu Ekber sürgün şartlarında dünyaya geldi.

Geleceğin büyük imparatoru kriz içinde doğdu.

1543

Safevîlerle Yakınlaşma

Hümayun İran desteğine daha fazla yöneldi.

Babürlü restorasyonunun dış politik zemini oluştu.

1544

İran Sığınağı

Hümayun Safevî sarayında destek buldu.

Hanedanın dönüş umudu tamamen tükenmedi.

1545

Kandahar ve Kabil'in Geri Alınması

Hümayun Afgan merkezlerini yeniden denetimine kattı.

Babürlülerin ikinci kuruluşu için üs geri kazanıldı.

1545

Sher Shah'ın Ölümü

Sur Hanedanı güçlü kurucusunu kaybetti.

Hindistan'daki rakip rejimin istikrarı zayıfladı.

1546

Kamran'la Çatışmalar

Hümayun kardeşi Kamran'ın muhalefetiyle uğraştı.

Hanedan içi çekişme toparlanmayı geciktirdi.

1547

Kabil Üzerinde Kontrol Mücadelesi

Afgan ve hanedan rakipleriyle mücadele sürdü.

Babürlü yeniden yükselişi kolay olmadı.

1548

Sürgünden Güce Dönüş

Hümayun yavaş yavaş askeri ve siyasî gücünü topladı.

Hanedanın dayanıklılığı yeniden kanıtlandı.

1550

Kamran Sorununun Azalması

İç hanedan rakipleri etkisizleşmeye başladı.

Hümayun Hindistan'a dönüşe odaklanabildi.

1553

Sur Hanedanında Parçalanma

Sher Shah sonrası yönetim zayıfladı ve bölündü.

Babürlü geri dönüşü için altın fırsat doğdu.

1555

Delhi'nin Geri Alınması

Hümayun Sur rakiplerini yenerek Delhi'ye döndü.

Babürlü Devleti ikinci kez kuruldu.

1556

Hümayun'un Ölümü

Kütüphaneden düşmesi sonucu Hümayun öldü.

Restorasyonun hemen ardından hanedan yeni krizle yüzleşti.

1556

Ekber'in Tahta Çıkışı

Henüz genç yaşta Ekber hükümdar ilan edildi.

Devletin geleceği naiplik ve askerî başarıya bağlandı.

1556

Bairam Han Naipliği

Tecrübeli komutan Bairam Han genç hükümdarın koruyucusu oldu.

Babürlü iktidarı geçici olarak sağlam bir el kazandı.

1556

İkinci Panipat Savaşı

Hemu yenildi ve Delhi yeniden kesin biçimde Babürlülerin eline geçti.

Ekber döneminin gerçek başlangıcı güvence altına alındı.

1557

Kuzey Hindistan'da İstikrar Arayışı

Ekber yönetimi çekirdek bölgeleri sağlamlaştırdı.

Hanedanın üçüncü kuruluş evresi başladı.

1560

Ekber'in Fiilen İktidarı Ele Alması

Ekber Bairam Han'ın vesayetini sona erdirdi.

Büyük imparatorluk inşasının kişisel dönemi başladı.

1561

Malwa Seferi

Ekber Malwa'yı ele geçirerek yayılma siyasetini sürdürdü.

Merkezî devlet yeni eyaletler kazandı.

1562

Rajputlarla Evlilik ve İttifak Politikası

Amber hanedanıyla bağ kuruldu.

Ekber'in kapsayıcı imparatorluk stratejisi görünür hale geldi.

1563

Hac Vergisinin Kaldırılması

Ekber bazı dinî mali yükleri kaldırdı.

Müslüman olmayan tebaanın gönlünü kazanma siyaseti güçlendi.

1564

Cizyenin Kaldırılması

Gayrimüslimlerden alınan cizye vergisi kaldırıldı.

Ekber'in din siyaseti uzlaştırıcı çizgiye taşındı.

1564

Gondwana Seferi

Merkezî idare yeni bölgelere yayıldı.

İmparatorluğun coğrafi genişlemesi sürdü.

1567

Chittor Kuşatması

Mewar'ın önemli kalesi hedef alındı.

Rajput direncine karşı Babürlü kararlılığı gösterildi.

1568

Chittor'un Düşüşü

Ekber büyük sembolik zafer kazandı.

Rajput dünyasında Babürlü üstünlüğü daha görünür oldu.

1569

Ranthambore'un Alınması

Bir başka güçlü Rajput merkezi düştü.

Kuzeybatıda direnç daha da zayıfladı.

1569

Prens Selim'in Doğumu

Geleceğin Cihangir'i dünyaya geldi.

Hanedan devamlılığı güvence kazandı.

1570

Rajput Entegrasyonunun Derinleşmesi

Birçok Rajput ileri geleni imparatorluk hizmetine girdi.

Babürlü elit yapısı çok etnili karakter kazandı.

1571

Fethpur Sikri'nin Kuruluşu

Ekber yeni başkentini inşa etmeye başladı.

İmparatorluk ihtişamı mimariye yansıdı.

1572

Gujarat Seferi

Ekber ticari açıdan çok önemli Gujarat'a yöneldi.

Batı deniz ticaret yolları üzerinde nüfuz arttı.

1573

Gujarat'ın Fethi

Ahmedabad ve çevresi ele geçirildi.

İmparatorluk ekonomik bakımdan güçlendi.

1574

Bengal Seferinin Başlaması

Doğu Hindistan üzerindeki denetim hedeflendi.

İmparatorluk Ganj deltasına uzanmaya başladı.

1575

İbadethane Tartışmaları

Ekber Fethpur Sikri'de farklı din temsilcilerini tartıştırdı.

Sarayda entelektüel ve dinî çoğulculuk öne çıktı.

1576

Haldighati Savaşı

Mewar'ın meşhur direnişi büyük ölçüde kırıldı.

Rajput meselesi Babürlü lehine döndü.

1577

Bengal ve Bihar'ın Pekiştirilmesi

Doğudaki idarî düzen geliştirildi.

Babürlü devlet alanı doğuya doğru oturdu.

1579

Mahzar Belgesi

Ekber dinî yorum üstünlüğünü güçlendiren siyaset izledi.

Ulema karşısında hükümdar otoritesi arttı.

1580

Mansabdari Sisteminin Olgunlaşması

Askerî-bürokratik rütbe sistemi daha düzenli hale getirildi.

İmparatorluğun personel ve sadakat düzeni kurumsallaştı.

1580

Vergi Reformları

Todar Mal çizgisinde gelir tespiti ve sınıflandırma geliştirildi.

Babürlü maliyesi daha sistematik hale geldi.

1581

Kabil Seferi

Hanedan içi ve sınır sorunları bastırıldı.

Batı kanadı güvence altına alındı.

1582

Din-i İlahi Tartışmaları

Ekber çevresinde yeni ahlaki-simgesel bağlılık arayışları gelişti.

Hükümdarın din siyaseti alışılmadık bir boyut kazandı.

1583

Gujarat İsyanlarının Bastırılması

Yeni fethedilen bölgelerde merkezî denetim tekrar kuruldu.

Fetih sonrası idarenin ne kadar önemli olduğu görüldü.

1585

Başkentin Lahor'a Kaydırılması

Kuzeybatı güvenliği için saray bir süre Lahor'a taşındı.

İmparatorluk merkezi tehditlere göre esnek davrandı.

1586

Keşmir'in Katılması

Babürlüler Keşmir'i denetim altına aldı.

Dağlık kuzey bölgesi imparatorluğa bağlandı.

1587

Sınır Güvenliğinin Artırılması

Kabil-Keşmir hattında savunma politikaları geliştirildi.

İmparatorluk yalnız iç ovaya değil çevre kuşaklara da yayıldı.

1589

Keşmir'de İdarenin Kurulması

Yeni bölgeye Babürlü idaresi yerleştirildi.

Merkezîleşme fetih kadar idarî düzen gerektirdi.

1591

Dekken'e Elçiler ve Baskı

Güney sultanlıklarına Babürlü üstünlüğü hissettirildi.

İmparatorluğun bir sonraki büyük yönü Dekken oldu.

1592

Sind'in Katılması

İndus aşağı havzası da imparatorluk ağına girdi.

Batı ticaret ve ulaşım yolları güçlendi.

1595

Kandahar'ın Yeniden Alınması

Babürlüler Safevîlere karşı önemli sınır merkezini geri aldı.

Batı cephesi stratejik güvenlik kazandı.

1595

Dekken Seferlerinin Hızlanması

Ahmednagar bölgesi hedefe alındı.

Güney genişlemesinin mali ve askerî yükü görünmeye başladı.

1599

Prens Selim'in İsyan Eğilimleri

Veliaht ile Ekber arasındaki gerilim arttı.

Hanedan içi kriz olgunluk döneminde bile sürdü.

1600

Ahmednagar Baskısı

Dekken'de Babürlü nüfuzu daha görünür hale geldi.

Güney siyaseti merkez için kalıcı mesele oldu.

1601

Asirgarh'ın Alınması

Khandesh bölgesi üzerinden Dekken yolu açıldı.

Babürlüler Güney Hindistan'a stratejik eşik geçti.

1602

Selim'in Açık Muhalefeti

Veliaht neredeyse bağımsız bir güç gibi davrandı.

Ekber'in son yıllarında ardıllık sorunu keskinleşti.

1605

Ekber'in Ölümü

İmparatorluğun en büyük kurucularından biri öldü.

Babürlü Devleti güçlü kurumlar bıraksa da yeni bir dönem başladı.

1605

Cihangir'in Tahta Çıkışı

Prens Selim, Cihangir unvanıyla hükümdar oldu.

Hanedan geçişi büyük iç savaş olmadan gerçekleşti.

1606

Hüsrev İsyanı

Cihangir'in oğlu Hüsrev ayaklandı ancak bastırıldı.

Taht mücadelesi yeni kuşakta da devam etti.

1606

Sih Dünyasıyla Gerilimin Artması

Guru Arjan'ın ölümü sonrası Babürlü-Sih ilişkileri sertleşti.

Pencap'ta uzun vadeli gerilim hattı oluştu.

1607

Nur Cihan Çevresinin Yükselişi

Saray içinde etkili bir güç çevresi şekillenmeye başladı.

Cihangir dönemi saray siyaseti yeni aktörler kazandı.

1608

İngiliz Doğu Hindistan Şirketi Teması

İngilizler Hindistan ticaretine kalıcı giriş aradı.

Avrupalı şirketlerin Babürlü coğrafyasındaki uzun etkisi başladı.

1611

Nur Cihan ile Evlilik

Nur Cihan saray siyasetinde çok etkili hale geldi.

Cihangir dönemi iktidar dengeleri yeniden şekillendi.

1612

Surat Yakınlarında İngiliz Deniz Başarısı

Portekiz etkisine karşı İngiliz nüfuzu arttı.

Babürlü kıyılarında Avrupalı rekabet yeni boyut kazandı.

1613

Surat Fabrikasına İzin

İngilizlere ticari üs imkânı verildi.

Şirket varlığı resmî meşruiyet kazanmaya başladı.

1614

Mewar'la Uzlaşma

Uzun Rajput direnci uzlaşmayla yatıştırıldı.

Cihangir döneminde uzlaştırıcı imparatorluk siyaseti sürdü.

1615

Sir Thomas Roe Elçiliği

İngiliz diplomatik temsilcisi sarayda ayrıcalık aradı.

Babürlü-İngiliz ilişkileri ticaret ötesi diplomatik biçim aldı.

1617

Dekken Başarıları ve Prens Hürrem

Prens Hürrem askeri başarılarla öne çıktı.

Geleceğin Şah Cihan'ı veliahtlık yarışında güç kazandı.

1618

Safevî ve Dekken Dengeleri

Babürlüler aynı anda batı ve güney siyasetini yönetmeye çalıştı.

İmparatorluk geniş ama hassas bir denge içindeydi.

1622

Kandahar'ın Safevîlerce Alınması

Babürlüler önemli sınır merkezini kaybetti.

Batı savunmasının kırılganlığı açığa çıktı.

1622

Prens Hürrem'in Gerilimi

Şah Cihan olacak Hürrem saray dengelerinde daha sert tavır aldı.

Ardıllık krizi yaklaşmaya başladı.

1623

Hürrem İsyanı

Veliaht adayı Cihangir'e karşı isyan etti.

Hanedan siyasetinin istikrarı yeniden sarsıldı.

1625

Saray Fraksiyonlarının Sertleşmesi

Nur Cihan çevresi ve prensler arasındaki rekabet büyüdü.

Taht geçişi yaklaşırken devlet gerildi.

1626

Mahabat Han Krizi

Komutan Mahabat Han saray üzerinde baskı kurdu.

Merkezî iktidarın askeri elit karşısında kırılganlığı görüldü.

1627

Cihangir'in Ölümü

Cihangir öldü ve ardıllık mücadelesi hızlandı.

Babürlü Devleti yeni iktidar savaşına girdi.

1628

Şah Cihan'ın Tahta Çıkışı

Prens Hürrem rakiplerini tasfiye ederek hükümdar oldu.

İmparatorluk yeni ihtişam dönemine girdi.

1628

Rakip Prenslerin Tasfiyesi

Taht güvenliği için sert hanedan siyaseti izlendi.

Babürlü veraset geleneğinin acımasız niteliği sürdü.

1629

Dekken Seferlerinin Yeniden Yoğunlaşması

Şah Cihan güney meselesine ağırlık verdi.

Genişleme siyaseti yeni hükümdar döneminde de devam etti.

1631

Mümtaz Mahal'in Ölümü

Şah Cihan'ın gözde eşi öldü.

Taç Mahal'in doğacağı anı ve hanedan hafızası oluştu.

1632

Taç Mahal İnşasının Başlaması

Agra'da büyük anıt mezar projesi başladı.

Babürlü mimarisinin en ünlü simgesi doğdu.

1632

Portekizlilerin Hugli'den Çıkarılması

Babürlüler Bengalde Portekiz etkisini sınırladı.

Merkezî devlet Avrupa unsurlarına gerektiğinde güç kullanabildi.

1633

Ahmednagar'ın Nihai Çöküşü

Dekken'de Babürlü nüfuzu genişledi.

Güneyde yeni idarî yükler oluştu.

1635

Safevîlerle Gergin Diplomasi

Kandahar sorunu sürmeye devam etti.

Batı sınırı çözülmeyen stratejik mesele olarak kaldı.

1636

Dekken Düzeni ve Aurangzeb'in İlk Rolü

Genç prens Evrengzib Dekken idaresinde tecrübe kazandı.

Geleceğin hükümdarı güney siyaseti içinde şekillendi.

1638

Şahcihanabad Projesi

Yeni imparatorluk başkenti Delhi'de inşa edilmeye başlandı.

Şah Cihan dönemi mimari ve siyasî ihtişam doruğa ulaştı.

1638

Kandahar'ın Geri Alınması

Babürlüler bir süreliğine Kandahar'ı tekrar ele geçirdi.

Batı cephesinde saygınlık yeniden kazanıldı.

1640

Merkezî Saray Kültürünün Yükselişi

Nakkaşhane, tarih yazımı ve tören düzeni olgunlaştı.

Babürlüler kültürel altın çağ görüntüsü verdi.

1643

Kızıl Kale İnşası

Delhi'deki büyük saray-kale kompleksi yükselmeye başladı.

Şah Cihan dönemi görkemli imparatorluk mekânı somutlaştı.

1645

Orta Asya'ya Yönelik Hayaller

Balkh ve Badahşan çevresine müdahaleler denendi.

Timurlu atayurduna dönme arzusu tamamen sönmemişti.

1646

Balkh Seferi Sorunları

Kuzeybatı girişimi ağır lojistik yük yarattı.

Timurlu nostaljinin pratik sınırları görüldü.

1647

Orta Asya Girişiminin Başarısızlığı

Babürlüler bölgede kalıcı olamadı.

İmparatorluğun gerçek merkezi artık Hindistan olarak kesinleşti.

1648

Şahcihanabad'ın Başkent Oluşu

Delhi yeniden imparatorluğun siyasî kalbi haline geldi.

Babürlü idaresi ve ihtişamı yeni merkezde yoğunlaştı.

1649

Kandahar'ın Yeniden Kaybı

Safevîler Kandahar'ı geri aldı.

Batı stratejisinin kalıcı başarısızlığı netleşti.

1650

Kandahar'ı Geri Alma Çabaları

Şah Cihan kaybı telafi etmek istedi ancak sonuç alamadı.

Kaynaklar boşa harcanırken imparatorluk başka cephelerde zorlandı.

1653

Taç Mahal'in Büyük Ölçüde Tamamlanması

Anıt mezar esas biçimini aldı.

Babürlü sanatı dünya tarihinde kalıcı yer edindi.

1654

Kandahar Girişimlerinin Sonu

Safevî cephesinde umutlar tükendi.

Şah Cihan enerjisini iç ve güney siyasete çevirmek zorunda kaldı.

1656

Dekken Sultanlıkları Üzerindeki Baskı

Bijapur ve Golkonda üzerinde Babürlü nüfuzu arttı.

Evrengzib'in siyasî ve askerî ağırlığı yükseldi.

1657

Şah Cihan'ın Hastalanması

Hükümdarın ağır hastalığı ardıllık savaşını başlattı.

Babürlü sisteminin veraset zafiyeti yine krize dönüştü.

1658

Samugarh Savaşı

Evrengzib, Dara Şükoh'u yenerek üstünlüğü ele geçirdi.

Babürlü tarihinin en kritik taht savaşlarından biri yaşandı.

1658

Evrengzib'in Tahta Çıkışı

Aurangzeb Âlemgir unvanıyla hükümdar oldu.

İmparatorluk yeni ama daha sert bir döneme girdi.

1658

Şah Cihan'ın Hapsedilmesi

Eski hükümdar Agra'da gözetim altında tutuldu.

Hanedan içi acımasız taht siyaseti doruğa çıktı.

1659

Dara Şükoh'un Tasfiyesi

Rakip prens idam edildi.

Farklı dinî ve felsefî sentez arayışlarının siyasî zemini daraldı.

1659

Deorai Sonrası Veraset Mücadelesinin Bitmesi

Rakip kardeşler etkisizleştirildi.

Evrengzib iktidarı kesinleşti.

1660

Şuja ve Murad Sorununun Sona Ermesi

Diğer kardeş rakipler de ortadan kaldırıldı.

İç veraset savaşı kapanırken devlet büyük yıpranma yaşadı.

1662

Mir Jumla ve Assam Seferleri

Doğu sınırlarında imparatorluk nüfuzu genişletilmeye çalışıldı.

Evrengzib dönemi çok cepheli askerî siyaseti gösterdi.

1664

Şivaji'nin Surat Baskını

Maratha lideri Şivaji imparatorluk ticaret merkezine darbe vurdu.

Maratha tehdidi ciddi stratejik mesele haline geldi.

1665

Purandar Antlaşması

Babürlüler Şivaji ile geçici uzlaşma yaptı.

Marathalar artık göz ardı edilemeyecek bir güçtü.

1666

Şivaji'nin Agra Krizi ve Kaçışı

Şivaji saraydan kaçtı ve yeniden güç kazandı.

Babürlülerin Maratha meselesini kalıcı çözemediği görüldü.

1666

Şah Cihan'ın Ölümü

Eski hükümdar öldü.

Şah Cihan dönemi resmen kapanırken Evrengzib devri tek meşru hat oldu.

1667

Kuzeybatı ve Aşiret İsyanları

Peştun ve sınır bölgeleri sürekli sorun çıkardı.

İmparatorluk yalnız iç ovada değil sınır kuşaklarında da zorlandı.

1669

Tapınak Politikalarında Sertleşme

Bazı büyük Hindu tapınaklarına karşı yıkım ve denetim siyaseti izlendi.

Evrengzib dönemi din siyasetinin sert yüzü belirginleşti.

1670

Cizyenin Geri Getirilmesi

Ekber döneminde kaldırılmış vergi yeniden yürürlüğe kondu.

Gayrimüslim tebaa ile devlet ilişkisi daha gerilimli hale geldi.

1671

Jat Ayaklanmaları

Mathura ve çevresinde yerel isyanlar büyüdü.

Merkezî mali ve dinî baskı taşrada tepki doğurdu.

1672

Satnami Ayaklanması

Dinsel-toplumsal bir grup devlete karşı ayaklandı.

Evrengzib döneminde sosyal huzursuzluk arttı.

1674

Şivaji'nin Taç Giymesi

Şivaji bağımsız Maratha krallığını ilan etti.

Babürlüler için kalıcı bölgesel rakip doğdu.

1675

Guru Tegh Bahadur'un İdamı

Sih tarihinde kırılma yaratan olay yaşandı.

Babürlü-Sih gerilimi daha sert siyasî biçim aldı.

1676

Güneyde Sürekli Seferler

Evrengzib Dekken sorununu bizzat çözme eğilimine girdi.

İmparatorluk giderek güney savaşlarına saplandı.

1679

Rajput Krizi

Marwar veraseti yüzünden Rajputlarla büyük gerilim çıktı.

Ekber'in ittifak siyaseti ciddi yara aldı.

1681

Evrengzib'in Dekken'e İnmesi

Hükümdar uzun süre güneyde kalacak biçimde sefere çıktı.

İmparatorluk merkezi fiilen Dekken savaşlarına bağlandı.

1683

Maratha Baskısının Sürmesi

Hızlı baskınlar ve hareketli savaş Babürlüleri yordu.

Aşırı genişlemenin maliyeti büyüdü.

1686

Bijapur'un Fethi

Dekken sultanlıklarından biri ortadan kaldırıldı.

Babürlü toprakları genişledi ama idare yükü arttı.

1687

Golkonda'nın Fethi

Zengin Golkonda da Babürlü hakimiyetine girdi.

Evrengzib dönemi coğrafi zirveye yaklaştı.

1688

Dekken'de Doğrudan İdare Sorunu

Yeni fethedilen geniş alanları yönetmek zorlaştı.

Askerî başarı siyasî istikrar üretmedi.

1689

Şambhaji'nin Yakalanması ve Ölümü

Şivaji'nin oğlu idam edildi.

Maratha direnişi bitmek yerine daha da yaygınlaştı.

1690

İngilizlerin Kalküta Çevresinde Yerleşmesi

Doğu Hindistan Şirketi Bengal'de daha kalıcı hale geldi.

Babürlü kıyılarında Avrupa ticari-siyasi varlığı yeni aşamaya geçti.

1698

Kalküta Üslerinin Güçlenmesi

Şirket Bengal'de köy ve ticaret noktaları üzerinde daha sağlam denetim kurdu.

İmparatorluğun ekonomik kalbi sayılan bölgelerde yabancı ticari güçler kök salmaya başladı.

1703

Dekken Savaşlarının Yıpratıcı Hale Gelmesi

Uzayan seferler hazineyi, orduyu ve eyalet düzenini zorladı.

Babürlülerin en geniş dönemi aynı zamanda çözülmenin mali temelini yarattı.

1707

Evrengzib'in Ölümü

Uzun saltanatın ardından Evrengzib öldü.

Babürlü İmparatorluğu en geniş sınırlarında ama ağır biçimde yıpranmış halde yeni döneme girdi.

1707

Bahadır Şah I Dönemi

Yeni hükümdar hanedan içi mücadeleyi kazanarak tahta çıktı.

Merkez geçici denge sağlasa da Rajput, Maratha ve Sih sorunlarını kalıcı çözemedi.

1712

Yeni Veraset Bunalımı

Bahadır Şah'ın ölümüyle taht mücadeleleri yeniden sertleşti.

Babürlü merkezî otoritesi kişisel hükümdarlara aşırı bağımlı olduğunu gösterdi.

1713

Ferruhsiyer'in Tahta Çıkışı

Saray hizipleri ve Seyyid Kardeşlerin desteğiyle yeni hükümdar başa geçti.

İmparatorlar giderek güçlü vezir ve saray gruplarının gölgesinde kalmaya başladı.

1717

İngiliz Doğu Hindistan Şirketi Fermanı

Şirkete Bengal başta olmak üzere önemli ticari imtiyazlar tanındı.

Babürlü iktisadi egemenliğini aşındıracak büyük hukuki ayrıcalık kapısı açıldı.

1739

Nadir Şah'ın Delhi'yi Yağmalaması

İran hükümdarı Nadir Şah Delhi'yi işgal edip büyük yağma gerçekleştirdi.

Babürlü prestiji ağır darbe aldı ve imparatorluğun zayıflığı bütün bölgeye açıkça göründü.

1757

Plassey Savaşı

İngiliz Doğu Hindistan Şirketi Bengal'de belirleyici zafer kazandı.

Babürlü mirasının en zengin eyaletlerinden biri fiilen şirket nüfuzuna girmeye başladı.

1764

Baksar Savaşı ve Sonrası

Şirket kuvvetleri Babür imparatoru, Avadh ve Bengal ittifakını yendi.

Babürlü siyasî egemenliği geri dönülmez biçimde çökerken Hindistan'da İngiliz üstünlüğü kesinleşti.