Doğu Hindistan Şirketlerinin 200 Kırılma Noktası

1200'ler

Baharatın Avrupa İçin Stratejik Değeri

Karabiber, tarçın, karanfil, muskat ve diğer mallar Avrupa'da yüksek değer gördü.

Doğu ticaretine ulaşmak büyük güç ve servet meselesi haline geldi.

1200'ler

Akdeniz Aracılık Düzeni

Venedik ve diğer Akdeniz güçleri doğu mallarını Avrupa'ya taşıdı.

Avrupa'nın doğuya erişimi dolaylı ve pahalı kaldı.

1200'ler

İslam Dünyasının Ara Ticaret Rolü

Kızıldeniz, Basra ve Hint Okyanusu hatları Müslüman tüccarlarca canlı tutuldu.

Avrupa doğu ticaretini doğrudan denetleyemedi.

1300'ler

Hint Okyanusu Ticaret Ağlarının Olgunluğu

Arap, Fars, Hint, Malay ve Çinli tüccarlar büyük bir deniz ticaret sistemi işletiyordu.

Avrupalılar gelmeden önce bölge zaten yoğun ticari entegrasyona sahipti.

1300'ler

Baharatın Siyasi Prestij Unsuru Olması

Baharat yalnız mutfak değil, ilaç, koruma ve statü nesnesiydi.

Doğu malları Avrupa sarayları için kritik hale geldi.

1300'ler

Uzak Deniz Ticareti Düşüncesi

Doğuya doğrudan deniz yoluyla ulaşma arzusu güç kazandı.

Keşif çağının zihinsel zemini oluştu.

1300'ler

Gemi ve Haritacılık Bilgisinin Birikimi

Portolanlar, rüzgâr bilgisi ve denizcilik tecrübesi gelişti.

Açık deniz girişimleri daha gerçekçi hale geldi.

1400'ler başı

Portekiz Atlantik Tecrübesi

Portekiz Atlantik adaları ve Afrika kıyılarında deneyim kazandı.

Doğuya denizden ulaşma yarışında öncü oldu.

1415

Ceuta'nın Ele Geçirilmesi

Portekiz Kuzey Afrika'da önemli liman kazandı.

Denizaşırı ticaret ve fetih siyaseti hızlandı.

1420'ler

Madeira ve Atlantik Kolonizasyonu

Adalar üretim ve deniz üssü olarak değerlendirildi.

Sonraki şirket kolonilerinin öncülü görülebilecek model gelişti.

1430'lar

Azorların Yerleşimi

Atlantik'te daha uzak noktaların işletilmesi mümkün hale geldi.

Uzun deniz seferleri için lojistik deneyim arttı.

1440'lar

Afrika Kıyılarında Düzenli Seferler

Portekiz altın ve köle ağlarına bağlandı.

Devlet destekli deniz ticareti güç kazandı.

1453

İstanbul'un Fethi Sonrası Kaygılar

Doğu ticareti için alternatif deniz yolları arayışı hızlandı.

Avrupa'nın okyanus yönelimi derinleşti.

1460'lar

Denizcilik Teknolojisinin Olgunlaşması

Karavel ve seyir bilgisi daha uzun seferleri mümkün kıldı.

Hint Okyanusu'na ulaşma olasılığı arttı.

1488

Bartolomeu Dias'ın Ümit Burnu'nu Geçmesi

Afrika'nın güneyinden doğuya deniz yolunun mümkün olduğu kanıtlandı.

Doğu ticareti için deniz kapısı açıldı.

1494

Tordesillas Anlaşması

İspanya ve Portekiz denizaşırı etki alanlarını paylaştı.

Doğu ticareti ve yeni topraklar Avrupa diplomasisiyle bağlandı.

1498

Vasco da Gama'nın Hindistan'a Ulaşması

Portekiz ilk kez Avrupa'dan deniz yoluyla Hindistan'a doğrudan ulaştı.

Doğu ticaretinin dengesi kökten değişti.

1498

Calicut ile İlk Temas

Portekizliler Hint Okyanusu ticaret dünyasıyla yüzleşti.

Avrupa'nın doğrudan müdahale dönemi başladı.

1500

Portekiz Casa da Índia Düzeni

Kraliyet doğu ticaretini merkezileştirdi.

Devlet tekel modeli şirketlerden önce güçlü öncü oldu.

1500'ler başı

Estado da Índia'nın Kuruluşu

Portekiz Hint Okyanusu'nda kale ve liman ağı kurdu.

Avrupalı deniz imparatorluğu modelinin ilk büyük örneği oluştu.

1500'ler başı

Goa'nın Yükselişi

Portekiz'in Asya'daki idari merkezi haline geldi.

Ticaret, din ve askeri güç birleşti.

1500'ler başı

Malakka'nın Stratejik Değeri

Boğazlar üzerinden Asya ticareti denetlenmek istendi.

Baharat yollarında darboğaz siyaseti doğdu.

1511

Malakka'nın Portekizce Ele Geçirilmesi

Portekiz önemli boğazı kontrol etti.

Baharat adalarına erişimde üstünlük kazandı.

1510'lar

Portekiz Kartaz Sistemi

Gemi geçişlerini izin belgesine bağlayan düzen uygulandı.

Hint Okyanusu ticareti zorla denetlenmeye çalışıldı.

1520'ler

Kraliyet Tekelinin Sınırları

Portekiz gücü genişledi ama kaynakları sınırlı kaldı.

Daha esnek özel şirket modellerine alan açıldı.

1530'lar

Avrupalı Rekabet İhtimali

Diğer Avrupa güçleri Portekiz tekelini kırma yolları aradı.

Yeni girişimciler sahneye çıkmaya hazırlandı.

1540'lar

Kuzey Avrupa'nın Doğu Mallarına İlgisi

İngiltere ve Hollanda doğu ticaretine daha çok ilgi duymaya başladı.

Baharat için rakip kapitalist odaklar doğdu.

1550'ler

Anonim Sermaye Fikrinin Gelişimi

Uzun seferler için çok sayıda yatırımcıdan para toplama modeli güçlendi.

Joint-stock mantığı olgunlaşmaya başladı.

1560'lar

Hollanda Tüccar Ağlarının Derinleşmesi

Amsterdam ve diğer limanlar küresel ticarete bağlandı.

VOC için ekonomik zemin oluştu.

1570'ler

İngiliz Ticaret Girişimlerinin Artması

İngiliz tüccarlar Uzak Doğu ticaretine erişim planladı.

Kraliyet imtiyazlı şirket modeli İngiltere'de güç kazandı.

1580

İber Birliği

Portekiz ile İspanya aynı taç altında birleşti.

Portekiz ticaret düşmanları artık daha geniş rakip blok gördü.

1580'ler

Hollanda İsyanı ve Deniz Rekabeti

Hollandalılar İber dünyasına karşı küresel ticarete yöneldi.

Asya'ya doğrudan giriş motivasyonu arttı.

1588

İspanyol Armadasının Yenilgisi

İngiltere deniz gücüne güven kazandı.

Asya ticaretine yönelik özgüven yükseldi.

1591

İngilizlerin İlk Doğu Denemeleri

Ümit Burnu üzerinden deneme seferleri yapıldı.

Doğu ticaretinin pratik zorluğu anlaşıldı.

1595

İlk Hollanda Doğu Seferi

Cornelis de Houtman yönetimindeki filo Endonezya'ya ulaştı.

Portekiz tekelinin kırılabileceği görüldü.

1590'lar

Baharat Fiyat Krizi

Avrupa'da baharat fiyatları ve erişim sorunları yatırım iştahını artırdı.

Büyük şirketlerin kuruluşu teşvik edildi.

1599

İngiliz Tüccarların Birleşmesi

Londra tüccarları tek şirket için örgütlenmeye başladı.

İngiliz Doğu Hindistan Şirketi'nin temeli atıldı.

Aralık 1600

İngiliz Doğu Hindistan Şirketi'nin Kuruluşu

Kraliçe I. Elizabeth şirkete Doğu ticareti için imtiyaz verdi.

İngiliz şirket imparatorluğu dönemi başladı.

1601

James Lancaster'ın İlk Seferi

Şirket ilk organize seferini başlattı.

İngilizler Asya ticaretinde fiilen sahneye çıktı.

1602

Hollanda VOC'nin Kuruluşu

Birleşik Hollanda Doğu Hindistan Şirketi kurularak dağınık girişimler tek çatı altında toplandı.

Dünyanın en güçlü erken modern şirketlerinden biri doğdu.

1602

VOC'ye Devlet Benzeri Yetkiler

VOC savaş açma, antlaşma yapma ve kale kurma hakkı aldı.

Şirket-devlet modeli açık biçimde kuruldu.

1603

İngiliz Şirketinin İlk Kâr Umudu

Baharat ticaretinden yüksek getiri beklentisi oluştu.

Yatırımcı güveni arttı.

1604

İngiliz-Hollanda Rekabetinin Belirmesi

Aynı pazarlara yönelen iki protestan deniz gücü çatışmaya yaklaştı.

Asya ticareti sert rekabet alanı oldu.

1605

Hollandalıların Amboina ve Çevresinde Etkisi

VOC Baharat Adaları'nda üsler kurdu.

Muskat ve karanfil tekeli için zemin hazırlandı.

1607

İngilizlerin Bantam Üssü

Java'da İngiliz ticaret noktası kuruldu.

İngilizler Endonezya'da kalıcı yer edinmeye çalıştı.

1608

William Hawkins'in Mughal Sarayına Gitmesi

İngilizler Hindistan'da ticari ayrıcalık aradı.

Mughal ilişkileri şirket için kritik hale geldi.

1609

Japonya ve Uzak Doğu İlgisi

Avrupalı şirketler Asya'nın farklı pazarlarını yokladı.

Şirket ağları yalnız Hindistan'la sınırlı kalmadı.

1610

Hollanda'nın Banda Hedefi

Muskat ticareti için yerel üretim alanlarına baskı arttı.

Tekel uğruna şiddet siyaseti büyüdü.

1611

İngilizlerin Surat Yakınında Faaliyetleri

Hindistan batı kıyısında düzenli ticaret arayışı hızlandı.

Hindistan İngiliz şirketi için ana odak oldu.

1612

Swally Deniz Savaşı

İngilizler Portekizlileri yenerek Mughal gözünde itibar kazandı.

İngiliz ticaretine Hindistan kapısı açıldı.

1613

Surat Fabrikasının Açılması

İngiliz Şirketi ilk önemli kalıcı Hint ticaret merkezini kurdu.

İngiliz-Hint ticari bağının başlangıcı güçlendi.

1615

Sir Thomas Roe'nun Elçiliği

İngiliz taç temsilcisi Mughal sarayında imtiyaz aradı.

Şirket meşruiyeti diplomasiyle pekişti.

1616

Danimarka Doğu Hindistan Şirketi'nin Kuruluşu

Danimarka Asya ticaret yarışına katıldı.

Daha küçük Avrupa güçleri de şirket modelini benimsedi.

1618

Mughal İzinlerinin Genişlemesi

İngilizler bazı bölgelerde ticaret hakları elde etti.

Hindistan'da faaliyet alanı genişledi.

1619

Batavia'nın Kuruluşu

VOC bugünkü Jakarta'da merkez kurdu.

Hollanda Asya imparatorluğunun idari kalbi oluştu.

1620

Danimarka'nın Tranquebar Üssü

Danimarkalılar Güney Hindistan kıyısında üs edindi.

Küçük şirketler de Hint pazarında yer almaya başladı.

1621

VOC ve Banda Katliamı

VOC muskat tekelini sağlamak için Banda Adaları'nda aşırı şiddet kullandı.

Şirket kârının askeri zorla kurulduğu açık biçimde görüldü.

1623

Amboyna Olayı

VOC İngiliz görevlileri casusluk suçlamasıyla idam etti.

İngilizler Endonezya'dan çekilip Hindistan'a yönelmeye başladı.

1620'ler

İngiliz Strateji Kayması

Baharat Adaları yerine Hindistan dokuma ve ticaretine ağırlık verildi.

Şirketin geleceğini belirleyecek yön değişimi yaşandı.

1620'ler

Fars Körfezi ve İran Ticareti

İngilizler ipek ve bölgesel ticaret ağlarına girdi.

Şirket çok kollu bir Asya ticari aktöre dönüştü.

1630'lar

Coromandel Kıyısının Önemi

Hint tekstil üretimi Avrupalı şirketler için merkez haline geldi.

Pamuklu dokuma küresel ticaretin motoru oldu.

1633

İngilizlerin Bengal'e İlk Ciddi Girişi

Doğu Hindistan Şirketi Bengal ticaretini büyütmeye başladı.

Bölgenin gelecekteki merkezi rolü belirdi.

1635

VOC'nin Sri Lanka'ya Yönelmesi

Tarçın ticareti için ada üzerindeki baskı arttı.

Baharat tekeli genişletildi.

1639

Madras Toprağının Alınması

İngilizler yerel Nayak yöneticilerinden toprak aldı.

Güney Hindistan'da kalıcı üs sağlandı.

1640

Fort St. George'un İnşası

Madras çevresinde İngiliz kale-şehir oluştu.

Şirket ticareti askeri koruma altında gelişti.

1641

VOC'nin Malakka'yı Alması

Hollanda Portekiz'in önemli merkezini ele geçirdi.

Hint Okyanusu'nda Hollanda üstünlüğü arttı.

1640'lar

Fransız İlginin Artması

Fransa da Asya ticaretine daha düzenli girmek istedi.

Yeni büyük rakip yaklaşmış oldu.

1644

Qing Hanedanının Çin'de Kurulması

Doğu Asya ticaret dengeleri değişti.

Şirketlerin Çin pazarına bakışı uzun vadede etkilendi.

1650

İlk Danimarka Şirketinin Zayıflaması

Küçük ölçekli şirketler sermaye ve rekabet baskısı yaşadı.

Her imtiyazlı şirket başarılı olamadı.

1652

Hollanda'nın Cape Kolonisi

VOC Ümit Burnu'nda ikmal üssü kurdu.

Avrupa-Asya seferlerinin lojistik zinciri güçlendi.

1650'ler

İngiliz İç Savaş Sonrası Ticari Atılım

İngiltere denizaşırı ticarete daha sistemli yöneldi.

Şirket kapitalizmi güç kazandı.

1657

İngiliz Şirketinde Sürekli Sermaye Modeli

Her sefer için ayrı finansman yerine daha kalıcı hisse yapısı gelişti.

Kurumsal istikrar arttı.

1658

VOC'nin Seylan'da Üstünlüğü

Hollanda Portekiz etkisini azaltarak tarçın kaynaklarını denetledi.

Baharat tekeli kuvvetlendi.

1661

Bombay'ın İngiliz Tacına Geçişi

Portekiz prensesinin çeyizi olarak İngilizlere bırakıldı.

Batı Hindistan'da büyük liman fırsatı doğdu.

1664

Fransız Doğu Hindistan Şirketi'nin Kuruluşu

Colbert öncülüğünde Compagnie des Indes Orientales kuruldu.

Fransa Asya ticaretinde kurumsal rakip oldu.

1665

Fransızların Hindistan'da Üs Arayışları

Surat ve diğer bölgelerde yer arandı.

Fransız ticari varlık şekillenmeye başladı.

1668

Bombay'ın Şirkete Devri

İngiliz tacı Bombay'ı Doğu Hindistan Şirketi'ne kiraladı.

Şirket kendi liman şehrini elde etti.

1669

Bombay'ın Stratejik Yükselişi

Surat'a alternatif İngiliz merkezi büyümeye başladı.

Şirket kıyı şehir devletleri kuruyordu.

1670

Şirketlerin Hukuki Ayrıcalıkları Derinleşiyor

Avrupa devletleri bu şirketleri vergi ve ayrıcalıklarla destekledi.

Özel sermaye ile devlet gücü daha sıkı birleşti.

1672

İngiliz-Hollanda Rekabetinin Sürmesi

Deniz savaşları küresel ticari hattı etkiledi.

Şirketler ana devlet savaşlarından doğrudan etkilendi.

1674

Pondicherry'nin Fransız Üssü Olması

Fransızlar Güney Hindistan'da kalıcı merkez kazandı.

Fransız şirketi görünür hale geldi.

1670'ler

Bengal Tekstillerinin Avrupa'da Patlaması

Hint dokumaları çok yüksek talep gördü.

Doğu Hindistan şirketleri için kâr alanı genişledi.

1680'ler

Şirket Yöneticilerinin Yerelleşmesi

Avrupalı faktörler Asya siyasetini daha iyi okumaya başladı.

Ticaret, diplomasi ve istihbarat birleşti.

1686

Child's War Başlangıcı

İngiliz Şirketi Mughal İmparatorluğu ile çatışmaya girdi.

Şirketin askeri gücü henüz yetersiz olduğunu gösterdi.

1686-1690

Child's War'ın Sonuçları

Mughallar İngilizleri zorladı ve şirket geri adım attı.

Şirket Hindistan'da dikkatli güç siyasetini öğrenmek zorunda kaldı.

1690

Job Charnock ve Calcutta Çekirdeği

Hooghly bölgesinde İngiliz yerleşimi gelişti.

Bengal'deki gelecekteki merkez doğdu.

1690

Sutanuti-Govindapur-Kalikata Hattı

Üç köy çevresinde İngiliz ticaret alanı oluştu.

Calcutta'nın temeli atıldı.

1694

İngiltere'de Şirket Tekeline Tepkiler

Parlamento ve rakip tacirler ayrıcalıkları tartıştı.

Şirket siyasetin merkezine taşındı.

1698

New East India Company'nin Kuruluşu

Rakip yeni şirket oluşturuldu.

İngiliz doğu ticaretinde kurumsal kriz doğdu.

1700

Fort William Çevresinde Güçlenme

Calcutta İngiliz savunmalı ticaret şehrine dönüştü.

Bengal İngiliz hakimiyetine hazırlanıyordu.

1702

Eski ve Yeni İngiliz Şirketleri Arasında Uzlaşma Süreci

Rekabet maliyetli hale geldi.

Birleşik tekel yapısına dönüş arandı.

1707

Mughal İmparatoru Aurangzeb'in Ölümü

Merkezi güç zayıflamaya başladı.

Şirketler bölgesel siyasette daha etkili hale gelme fırsatı buldu.

1708

İngiliz Şirketlerinin Birleşmesi

Eski ve yeni şirketler fiilen birleşti.

Birleşik İngiliz Doğu Hindistan Şirketi güçlendi.

1709

Birleşik Şirket Yapısının Netleşmesi

İngiliz tekel ticareti yeniden kuruldu.

Londra merkezli güçlü kurumsal yapı oluştu.

1711

Şirket Tahvilleri ve Finansal Bağlar

Devlet borcu ile şirket finansı iç içe geçti.

Şirket kapitalizmi Londra finans sistemine bağlandı.

1715

Çin Ticareti ve Çayın Önemi

Çin malları özellikle çay İngiltere'de hızla önem kazandı.

Doğu Hindistan şirketlerinin mal kompozisyonu değişti.

1717

Farrukhsiyar Fermanı

İngiliz Şirketi Bengal ve başka bölgelerde geniş vergi muafiyetleri elde etti.

Şirketin Hindistan'daki ayrıcalıkları büyüdü.

1720

Fransız Şirketlerinin Yeniden Yapılanması

Fransız Compagnie des Indes daha geniş ticari çerçeveyle düzenlendi.

Fransız rekabeti yeniden güç kazandı.

1722

Ostend Company'nin Kuruluşu

Avusturya bağlantılı şirket Asya ticaretine girdi.

Doğu Hindistan modelinin cazibesi yayıldı.

1731

İsveç Doğu Hindistan Şirketi'nin Kuruluşu

Göteborg merkezli şirket Çin ve Asya ticaretinde başarı aradı.

Kuzey Avrupa da doğu ticaretine daha aktif katıldı.

1730'lar

Ostend Company'nin Baskı Altına Girmesi

Büyük güçler yeni rakibi istemedi.

Jeopolitik baskı şirket yaşamını sınırladı.

1731

Ostend Company'nin Askıya Alınması

Avrupa diplomasisi şirketi geriletti.

Her ticaret şirketi askeri-diplomatik destek bulamadı.

1732

Danimarka Asya Şirketi

Danimarka doğu ticaretini yeni kurumsal biçimde canlandırdı.

Küçük güçler modelden vazgeçmedi.

1730'lar

Çay Tüketiminin Patlaması

Britanya'da çay gündelik yaşamın parçası oldu.

Şirket gelirleri Çin ticaretine daha bağımlı hale geldi.

1740

Avusturya Veraset Savaşı ve Küresel Rekabet

Avrupa savaşları Asya rekabetini etkiledi.

Şirketler uluslararası güç savaşlarının uzantısı oldu.

1744

Birinci Karnatik Savaşı

İngiliz ve Fransız şirketleri Hindistan'da dolaylı savaşa girdi.

Ticaret şirketleri açık askeri aktör haline geldi.

1746

Madras'ın Fransızlarca Ele Geçirilmesi

Fransız şirketi İngiliz merkezine ağır darbe vurdu.

Şirket savaşlarının ölçeği büyüdü.

1748

Aix-la-Chapelle Sonrası Denge

Madras geri verildi.

Rekabet çözülmedi, ertelendi.

1749

Dupleix'in Etkisi

Fransız yöneticiler yerel hanedan mücadelelerine daha derin girdi.

Şirketlerin “yerli siyaset kullanma” kapasitesi arttı.

1751

Robert Clive'ın Yükselişi

İngiliz askeri-siyasi yıldızı sahneye çıktı.

Şirket devlete dönüşme yolunda yeni lider buldu.

1750'ler

Sepoy Ordularının Genişlemesi

Şirketler yerli askerleri disiplinli ordulara dönüştürdü.

Özel şirket ordusu modeli güçlendi.

1756

Siraj ud-Daulah'ın Calcutta'yı Alması

Bengal Nawabı İngiliz yayılmasına tepki verdi.

Şirket için büyük kriz doğdu.

1757

Plassey Savaşı

Clive, Bengal'de Siraj ud-Daulah'ı yenerek belirleyici üstünlük kurdu.

İngiliz Şirketi ticaret gücünden bölgesel egemene dönüştü.

1757

Mir Jafar Düzeni

İngilizler kukla nawab siyaseti izledi.

Dolaylı sömürge yönetimi başladı.

1757

Yedi Yıl Savaşı'nın Asya Boyutu

Avrupa savaşı Hindistan ve denizlerde sürdü.

Şirket rekabeti küresel savaşla birleşti.

1759

Hollanda'nın Bengal'de Tutunamaması

İngilizler rakip Avrupalıların bölgesel etkisini sınırladı.

Bengal'de İngiliz üstünlüğü pekişti.

1760

Wandiwash Savaşı

İngilizler Fransızları Güney Hindistan'da ağır yenilgiye uğrattı.

Fransız şirket gücü kırıldı.

1761

Pondicherry'nin Düşüşü

Fransız ana üssü kaybedildi.

Hindistan'da İngiliz üstünlüğü belirginleşti.

1763

Paris Antlaşması

Fransa Hindistan'da ticari varlığı sürdürse de siyasi-askeri iddiası daraldı.

İngiliz Doğu Hindistan Şirketi başlıca güç haline geldi.

1764

Buxar Savaşı

İngilizler Bengal Nawabı, Awadh ve Mughal kuvvetlerini yendi.

Şirket egemenliği hukuki ve askeri olarak derinleşti.

1765

Diwani Haklarının Alınması

Şirket Bengal, Bihar ve Orissa'da vergi toplama hakkı kazandı.

Özel bir şirket büyük bir vergi devleti haline geldi.

1765

Çifte Yönetim Dönemi

Nominal yerel yönetim ile şirket mali denetimi bir arada sürdü.

Sorumluluk-kar çıkar çatışması büyüdü.

1760'lar

Bengal Servet Transferi

Şirket yetkilileri ve hissedarlar büyük gelir elde etti.

Britanya'da “nabob” tartışmaları doğdu.

1769-1770

Bengal Kıtlığı

Ağır kıtlık milyonları etkiledi.

Şirket yönetimi sert biçimde eleştirildi.

1772

Warren Hastings Reformları

Şirket yönetimi daha düzenli idari yapıya geçirilmeye çalışıldı.

Ticaret şirketi resmi yönetime benzemeye başladı.

1773

Regulating Act

Britanya Parlamentosu şirketi denetlemek için ilk büyük müdahaleyi yaptı.

Şirket egemenliği artık devlet gözetimine girdi.

1773

Bengal Genel Valiliği

Kalküta merkezli üst yönetim kuruldu.

Hindistan yönetimi merkezileşti.

1773

Tea Act

İngiliz hükümeti şirketin çay satışını destekleyen yasa çıkardı.

Kuzey Amerika kolonilerinde büyük tepki doğdu.

1773

Boston Tea Party

Koloniciler şirket çayına karşı eylem yaptı.

Doğu Hindistan Şirketi Atlantik siyasetinde de belirleyici aktör oldu.

1774

Kalküta Yüksek Mahkemesi

Şirket yönetimine hukuki çerçeve eklendi.

Sömürge idaresi kurumsallaştı.

1776

Adam Smith'in Şirket Eleştirisi

Tekelci şirketler ekonomik verimsizlik örneği olarak eleştirildi.

Serbest ticaret düşüncesi güç kazandı.

1780

Mysore Gücüyle Çatışmalar

Hyder Ali ve daha sonra Tipu Sultan İngiliz genişlemesine direnç gösterdi.

Şirket ordusu büyük kara savaşlarına girdi.

1781

İdari Düzeltmeler

Regulating Act'in eksikleri yeni yasalarla giderilmeye çalışıldı.

Şirket yönetiminin sorunları sürüyordu.

1784

Pitt's India Act

Britanya hükümeti Board of Control ile şirkete daha sıkı siyasi denetim getirdi.

Şirket yarı-devlet ama devlet güdümlü kuruma dönüştü.

1786

Cornwallis Dönemi

Sivil hizmet, yargı ve yönetim reformları yapıldı.

Şirket bürokrasisi profesyonelleşti.

1793

Permanent Settlement

Bengal toprak gelir sistemi yeniden düzenlendi.

Şirket vergi devletini kalıcılaştırdı.

1793

Charter Act Yenilemesi

Şirket tekeli devam ettirildi.

Britanya hâlâ şirket modelini koruyordu.

1795

Hollanda Cumhuriyeti'nin Çöküşü

Avrupa savaşları VOC'yi sarstı.

Hollanda şirket imparatorluğu zayıflamaya başladı.

1799

Dördüncü Mysore Savaşı ve Tipu Sultan'ın Ölümü

İngilizler Güney Hindistan'da büyük engeli kaldırdı.

Şirketin kara hakimiyeti büyüdü.

1799

VOC'nin Tasfiyesi

Mali iflas ve siyasi çöküş sonrası VOC dağıtıldı.

Dünyanın en güçlü şirket-devletlerinden biri sona erdi.

1800

Hollanda Doğu Topraklarının Devletleşmesi

VOC mirası Hollanda devletince devralındı.

Şirketten koloni devletine geçiş gerçekleşti.

1801

Carnatic'in İlhakı

İngiliz şirketi daha fazla Hint bölgesini doğrudan kontrol etti.

Dolaylı yönetimden ilhaka geçiş hızlandı.

1803

Delhi'nin Ele Geçirilmesi

Şirket güçleri Mughal merkezine girdi.

Simgesel imparatorluk otoritesi İngiliz gölgesine girdi.

1800'ler başı

Çin ile Çay-Gümüş Dengesizliği

Britanya Çin çayı için büyük gümüş çıkışı yaşıyordu.

Şirket yeni denge arayışına girdi.

1800'ler başı

Afyonun Ticari Araç Haline Gelmesi

Hindistan üretimli afyon Çin ticaret açığını kapatmak için kullanıldı.

Şirketin etik dışı kâr modeli derinleşti.

1806

Vellore Ayaklanması

Şirket ordusunda asker memnuniyetsizliği patladı.

Sepoy sisteminin kırılganlığı görüldü.

1813

Charter Act 1813

Şirketin Hindistan ticaret tekeli büyük ölçüde kaldırıldı, misyonerlere ve özel tüccarlara kapı açıldı.

Şirket yönetici kurum olarak öne çıktı.

1814-1815

Napolyon Savaşları Sonrası Düzen

Avrupa dengeleri sömürge rekabetini yeniden şekillendirdi.

Britanya küresel deniz üstünlüğünü pekiştirdi.

1817-1818

Maratha Savaşlarının Son Aşaması

Şirket Maratha konfederasyonunu yendi.

Hindistan'da rakipsiz büyük güç haline geldi.

1818

Peshwa Gücünün Bitmesi

Batı ve orta Hindistan İngiliz hakimiyetine açıldı.

Şirket imparatorluğu kıtasal nitelik kazandı.

1820'ler

Burma'ya Yönelim

Doğu sınırlarında yeni genişleme başladı.

Şirket Asya içi kara sınır siyasetine girdi.

1824-1826

Birinci Burma Savaşı

İngiliz şirketi Güneydoğu Asya'ya askeri müdahale yaptı.

Hint imparatorluğu doğuya genişledi.

1820'ler

Singapur'un Britanya İçin Yükselişi

Boğazlar bölgesinde yeni ticaret merkezi oluştu.

Şirket ve Britanya ticaret ağları daha küresel hale geldi.

1830

Fransız Doğu Ticaret Geleneğinin Zayıflaması

Fransız şirket modeli artık eski etkisini kaybetmişti.

İngiliz üstünlüğü daha belirgin hale geldi.

1833

Charter Act 1833

Şirketin Çin dışındaki ticari faaliyetleri de sona erdirildi.

Şirket fiilen ticaret kurumundan yönetim kurumuna dönüştü.

1834

Ticari Kimliğin Geri Çekilmesi

Şirket artık esas olarak Hindistan yöneten yapı haline geldi.

Kurumsal doğası kökten değişti.

1835

İdari Merkezileşme ve Hukuk Reformları

Hindistan'da ortak yönetim çerçevesi genişletildi.

Şirket devleti daha bürokratik hale geldi.

1839

Birinci Afyon Savaşı Başlangıcı

Britanya-Çin çatışmasının ekonomik arka planında şirket ticareti vardı.

Doğu ticaret sistemi şiddetle yeniden kuruldu.

1840'lar

Demiryolu ve Telgraf Ön Hazırlıkları

Şirket yönetimi altyapı araçlarına yöneldi.

Sömürge devlet kapasitesi arttı.

1842

Nanking Antlaşması Sonrası Çin Ticareti

Britanya Çin pazarında yeni avantajlar kazandı.

Şirket mirası daha geniş imparatorluk ticaretine yayıldı.

1843

Sind'in İlhakı

Şirket Hindistan'da yeni toprak kazandı.

İndus hattı stratejik hale geldi.

1845-1846

Birinci Sih Savaşı

Pencap üzerinde İngiliz nüfuzu arttı.

Kuzeybatı genişlemesi hızlandı.

1848-1849

İkinci Sih Savaşı ve Pencap'ın Alınması

Şirket son büyük bağımsız askeri gücü yendi.

Hindistan'ın büyük bölümü İngiliz kontrolüne girdi.

1848

Dalhousie Dönemi Başlangıcı

Modernleşme ve ilhak politikaları hız kazandı.

Şirket daha müdahaleci hale geldi.

1848-1856

Doctrine of Lapse Politikası

Varissiz prensliklerin ilhakı hızlandı.

Yerel elitlerde büyük hoşnutsuzluk birikti.

1853

Son Charter Act

Şirketin yönetim yapısı yeniden düzenlendi, kadrolar rekabete açıldı.

Merkezileşmiş yönetim devlete daha yakınlaştı.

1854

Hindistan Sivil Hizmet Reformu

Merit esaslı sınav fikri güç kazandı.

Modern sömürge bürokrasisinin çekirdeği oluştu.

1856

Awadh'ın İlhakı

Sadık bir müttefikin topraklarının alınması tepki yarattı.

isyanının sebepleri derinleşti.

1856

Toplumsal ve Dini Kaygıların Büyümesi

Askerler ve halk şirketin gelenekleri bozduğunu düşünmeye başladı.

Meşruiyet krizi keskinleşti.

1857

Büyük Hint Ayaklanması

Sepoy isyanı geniş toplumsal-siyasi isyana dönüştü.

Şirket yönetiminin sonu yaklaştı.

1857

Delhi'nin İsyan Merkezi Olması

Mughal sembolizmi yeniden canlandı.

Şirketin meşruiyeti çöktü.

1857-1858

Kanlı Bastırma Süreci

İngilizler isyanı sert şiddetle bastırdı.

Şirket yönetimi ahlaki ve siyasi olarak ağır yara aldı.

1858

Government of India Act

İngiliz devleti Hindistan yönetimini şirketten devraldı.

Şirket imparatorluğu resmen sona erdi.

1858

Hindistan'da Kraliyet Yönetimi Başlangıcı

British Raj dönemi başladı.

Şirketten doğrudan imparatorluk devletine geçildi.

1858

Board of Control ve Company Rule Sonu

Önceki karma model kapandı.

Kurumsal egemenlik devlet egemenliğine dönüştü.

1860'lar

Şirketin Artık Sembolik Yapıya Dönüşmesi

Ticari ve siyasi işlevleri tükenmiş halde varlığını sürdürdü.

Tasfiye süreci yaklaştı.

1861

Yeni İdari Düzenlemeler

Hint yönetimi taç adına yeniden örgütlendi.

Şirket mirası devlet bürokrasisine dönüştü.

1869

Süveyş Kanalı'nın Açılması

Avrupa-Asya deniz yolu kısaldı.

Şirket çağı bitmiş olsa da kurduğu ağlar yeni imparatorluk düzeninde yaşadı.

1873

East India Stock Dividend Redemption Act

Şirketin son mali tasfiye adımları atıldı.

Kurumsal ömrün son evresi başladı.

1874

İngiliz Doğu Hindistan Şirketi'nin Resmen Dağılması

Şirket hukuken sona erdi.

En ünlü şirket imparatorluğu tarihe karıştı.

19. yüzyıl sonu

Şirket Mirasının Tarih Yazımına Girişi

Eski şirket dönemi imparatorluk başarısı olarak sunuldu.

Kurumsal sömürgecilik meşrulaştırılmaya çalışıldı.

19. yüzyıl sonu

Hollanda Doğu Hint Adaları Devlet Kolonisi

VOC sonrası Hollanda devleti Endonezya'yı doğrudan yönetti.

Şirket mirası sömürge devlette yaşadı.

19. yüzyıl sonu

Fransız Sömürgeciliğinin Yeni Biçimi

Şirket değil devlet merkezli imparatorluk modeli öne çıktı.

Eski imtiyazlı şirket çağından farklı bir dönem açıldı.

1900'ler başı

Anti-Emperyal Eleştiriler

Şirket yönetiminin sömürü, kıtlık ve yolsuzluk boyutları daha çok sorgulandı.

Kurumsal miras tartışmalı hale geldi.

1911

Delhi'nin İmparatorluk Başkenti Oluşu

Raj düzeni sembolik olarak yeniden kuruldu.

Şirketten devralınan yönetim devlet tarafından büyütüldü.

1919

Jallianwala Bagh Sonrası Hafıza

Sömürge devlet şiddeti şirket geçmişiyle birlikte yeniden düşünülmeye başlandı.

Kurumsal-sömürge devamlılığı daha görünür oldu.

1930'lar

Hindistan Bağımsızlık Hareketinde Şirket Hafızası

Şirket dönemi sömürünün ilk aşaması olarak hatırlandı.

Milliyetçi tarih şirketi hedef aldı.

1947

Hindistan ve Pakistan'ın Bağımsızlığı

Şirketin başlattığı İngiliz hakimiyet düzeni çöktü.

Uzun şirket mirası siyasal olarak sona erdi.

1949

Endonezya Bağımsızlığı

VOC'den devlet kolonisine uzanan Hollanda hakimiyeti son buldu.

VOC mirasının sömürgesel sonucu kapandı.

1950'ler

Şirket Tarihine Akademik İlginin Artması

Tarihçiler şirketleri kapitalizm ve imparatorluk bağlamında incelemeye başladı.

Erken modern şirket devleti kavramı güç kazandı.

1960'lar

Kurumsal Yönetim Tartışmalarında Şirket Örneği

Geçmişin tekelci şirketleri modern şirket etiği tartışmalarında örnek verildi.

Tarih, çağdaş iş dünyası için uyarı alanı oldu.

1970'ler

Dünya Sistemleri Yaklaşımı

Şirketler küresel merkez-çevre ilişkileri içinde okunmaya başlandı.

Doğu Hindistan şirketlerinin tarihsel rolü yeniden çerçevelendi.

1980'ler

Sömürgecilik ve Kapitalizm Tartışmalarının Derinleşmesi

Şirketler erken küreselleşmenin başlıca motorları olarak yorumlandı.

Tarihsel önemi daha da büyüdü.

1990'lar

Şirket Devleti Kavramının Popülerleşmesi

EIC ve VOC modern çokuluslu şirketlerin atası gibi görülmeye başlandı.

Kamuoyunda yeniden ilgi doğdu.

2000

Kuruluşların Dört Yüzüncü Yılları

ve 1602 tarihli şirketler yeniden gündeme geldi.

Miras, kutlama ve eleştiri birlikte tartışıldı.

2000'ler

Arşiv ve Dijital Tarih Çalışmaları

Şirket belgeleri daha erişilebilir hale geldi.

Araştırmalar ayrıntı ve derinlik kazandı.

2010'lar

Sömürge Tazminatı ve Kurumsal Sorumluluk Tartışmaları

Eski şirketlerin yol açtığı zararlar daha açık konuşulmaya başladı.

Şirket tarihi güncel etik meseleye dönüştü.

2010'lar

Bengal Kıtlığı ve Şirket Şiddetine Yeni İlgi

Kamuoyunda şirket yönetiminin insani bedelleri daha görünür oldu.

Kâr ile felaket ilişkisi yeniden tartışıldı.

2020'ler

Erken Modern Şirketlerin Çokuluslu Şirketlerle Karşılaştırılması

Araştırmalar EIC ve VOC'yi bugünkü küresel şirketlerin öncülü gibi inceliyor.

Şirket imparatorluğu fikri çağdaş anlam kazandı.

Günümüz

Doğu Hindistan Şirketlerinin Kalıcı Mirası

Bu şirketler modern finans, kurumsal ayrıcalık, devlet-şirket ortaklığı, sömürge yönetimi ve küresel ticaretin biçimlenmesinde belirleyici rol oynadı.

Bugün hâlâ hem kurumsal yenilik hem de sömürgeci şiddet örneği olarak tartışılmaktadır.