İnkaların Tarihi

1200’ler

Cusco Çekirdeğinin Güçlenmesi

Cusco çevresindeki hanedan çekirdeği And dünyasında daha belirgin hale geldi.

İnka devletinin yükseleceği siyasal merkez oluştu.

13. yüzyıl

Erken İnka Soy Çizgileri

İnka hanedan geleneği yerel soyluluk ve kutsal köken anlatılarıyla biçimlendi.

Sonraki imparatorluk meşruiyeti bu erken anlatılara dayandı.

1438

Pachacuti’nin Yükselişi

Pachacuti, Chanca tehdidi sonrasında iktidarı ele alarak devleti yeniden örgütledi.

Küçük Cusco krallığı gerçek bir imparatorluğa dönüşmeye başladı.

1440’lar

Cusco’nun Yeniden Düzenlenmesi

Başkent törensel, yönetsel ve simgesel merkez olarak yeniden planlandı.

İnka iktidarı mekân ve ritüel üzerinden görünür hale geldi.

1440’lar

Mit’a Düzeninin Kurumsallaşması

Zorunlu kamu emeği yoluyla yollar, depolar ve altyapılar büyütüldü.

Paraya dayanmayan büyük imparatorluk ekonomisi güç kazandı.

1450’ler

Qhapaq Ñan Yol Ağının Genişlemesi

And dağları boyunca ana yollar, köprüler ve istasyonlar kuruldu.

Merkez ile eyaletler arasındaki yönetim ve askerî bağlantı hızlandı.

civarı

Túpac Inca Yupanqui Dönemi

İmparatorluk fetihleri kuzey ve güneye doğru hızlandı.

İnka gücü And dünyasının en büyük siyasî yapısına dönüştü.

1470’ler

Chincha ve Kıyı Bölgelerinin Bağlanması

Kıyı ticaret ağları ve yerel elitler imparatorluğa entegre edildi.

Yalnız askerî değil ekonomik genişleme de derinleşti.

1470’ler

Mitmaqkuna Yer Değiştirmeleri

Sadakat ve denetim için topluluklar yer değiştirtildi.

İmparatorluk yönetimi nüfus mühendisliğiyle kalıcılaştı.

1480’ler

Qollqa Depo Sisteminin Büyümesi

Devlet depoları ürün, tekstil ve savaş malzemesiyle dolduruldu.

Dağlık coğrafyada kriz yönetimi ve yeniden dağıtım mümkün oldu.

1490’lar

Huayna Capac Dönemi

İmparatorluk Quito hattına kadar genişleyerek en büyük alanına ulaştı.

İnka devletinin coğrafi doruk noktası oluştu.

1500’ler başı

Quechua’nın İmparatorluk Dili Olarak Yayılması

Yönetim ve bütünleştirme için Quechua daha geniş alana yayıldı.

Kültürel birlik ve idari akış güçlendi.

1520’ler

Avrupa Kaynaklı Hastalıkların Etkisi

İspanyollar doğrudan gelmeden önce salgınlar And dünyasında yayılmaya başladı.

Siyasi ve demografik yapı İspanyol temasından önce sarsıldı.

1527

Huayna Capac’ın Ölümü

İmparatorun ölümü veraset krizini tetikledi.

İç savaş, fetih öncesi en büyük kırılmayı yarattı.

1529-1532

Huascar-Atahualpa İç Savaşı

İki hanedan kolu imparatorluk tahtı için savaştı.

İspanyol müdahalesi için elverişli bir parçalanma doğdu.

1532

Cajamarca ve Atahualpa’nın Yakalanması

Pizarro kuvvetleri ani baskınla Atahualpa’yı ele geçirdi.

İnka siyasal merkezinin ani çöküşü başladı.

1533

Cusco’nun Düşüşü

İspanyol kuvvetleri başkenti ele geçirdi.

İmparatorluk çekirdeği sömürgeci denetim altına girdi.

1536

Manco Inca İsyanı

Manco Inca, Cusco ve çevresinde büyük direniş başlattı.

İnka dünyasının teslim olmadığı açıkça görüldü.

1537-1540

Vilcabamba’ya Çekiliş

İnka direnişi orman ve dağ içindeki Vilcabamba hattına taşındı.

Neo-İnka devleti kuruldu.

1572

Vilcabamba’nın Düşüşü

Son bağımsız İnka merkezi İspanyol kuvvetlerince ele geçirildi.

İnka siyasal bağımsızlığının resmî sonu kabul edilir.

1911

Machu Picchu’nun Küresel Tanınırlığı

Hiram Bingham seferiyle Machu Picchu dünya kamuoyunda büyük ilgi gördü.

İnka mirası modern arkeoloji ve turizmin merkezine yerleşti.

1983

Machu Picchu UNESCO

Machu Picchu dünya mirası statüsü kazandı.

İnka mirasının evrensel kültür değeri tescillendi.

Günümüz

Yaşayan İnka Mirası

Quechua dili, And tarımı ve topluluk hafızası yaşamayı sürdürdü.

İnka tarihi arkeolojik kalıntıdan ibaret olmayan canlı bir miras olarak devam ediyor.